Download audio file (allahallah.mp3)

(Zehra ablaya teşekkürler)

Bu Yazıyı Paylaşın

Adam yeniden nefes almayı denediğinde devrilen saksıların altındaki sehpa da etrafa çarparak uçup hızla adamın burnuna kaçtı, tıpkı saksılar gibi.. komodin, cranberries posteri, sürahi gibi…

Asma köprünün sonuna vardığında küçük kızının “baba artık uyan” sesini duydu. Biranda kendine geldi, hafifçe gözlerini araladı. Adamın küçük bir kızı falan yoktu, inanmadı o yüzden uyandığına, bunlar kandırmacaydı. Önceki gece, tüm her yer sessizleştiğinde yan odadaki hastayla buluşup mum ışığında serum tokuşturdukları da kandırmacaydı, enjektörlerin içine nevresim parçacıklarını tıkıp sigara niyetine tüttürmeleri de…

Bu Yazıyı Paylaşın

Üzgünüm dedim bu benim tesellim

Olsun diyorum boğulmadım henüz

Ben işte böyleyim defansları severim

O vakitte ben yoktum bilmiyorum nerdeydim

Üstümüz başımız da bizim değildi modayla gökten indi

Amentünün bile şarkısı vardı

Sormayın zembil henüz moda değildi

Gamzem çalındı yanağımdan gülmeye utandım

Hasretle aradım yabancı gibi kendimi

Harflerim köpekleşmenin kurbanı oldu

Bir gamze bile üretemedi koca sanayi devrimi

Oyun kuramadım sözcüklerim kayıptı

Sarhoş fikirler yuttum hepsi piç düzenbaz

Güneş ardımızda kalmıştı yönümüz ufkumuz batı

Bilemedik saksıda define aranmaz

Büyümek istedim büyüsün diye yumruğum

Aradan uzun yıllar geçti şerit şerit yollar

Kemara yükselirken Beyrut ağlıyordu

Fonda eski günlerden kalma içli bir şarkı var

Kale arkası bir seyirdeyim her şey yarım yamalak…

Bu Yazıyı Paylaşın

ağır geliyor ağırdan alıp meseleler

bu ev senin bu ev senin bu ev…

dolmuş bir kalp ne eder?

nokta nokta nokta’lardan olma

zikir kovasının açtığı kadar bir yer

oturup huzur bulmalık

kendim için ayırdığım bir mesken

kendi içime kaçtığım

sokaklarda

mutlu olmak neyse de

huzur…

unutulan bir olasılık.

dünyalık ne varsa yunmadan gelmiş yanıma

içime kara bulutlar çökelir

o benim huzurum bayramlık ayakkabım

tertemiz gelir

ya giderse?

evini bulamamak diyorum ben buna

başka ne denir.

(ne ölünür ne ağlanır, ortada kalınır)

zuhuratlarım yok oysa

tesellim ele avuca gelmez sızılarım

-ve sen şiirlerimi sensiz bırakma-

bu ev senin bu ev senin bu ev…

henüz yaşken kırıldım.

Bu Yazıyı Paylaşın

buralar bizim değil
söz lazım değil bu aralar
tut elimden.

dünya denen gölgelikte
misket takası
ayaküstü biraz sevinç
ve biraz hüzün
ekmek arası…

(Bu şiir senin)

Bu Yazıyı Paylaşın

(Murat Özyıldırım ile Ümmü Gülsüm’ü konuştuk.)

Ümmü Gülsüm en saf tabiriyle ve özetle kimdir?

Büyük sanatkârları tanımlarken genellikle farkında olunmadan klasik övgü cümleleri kullanılır; “büyük bir ses”, “usta yorumcu”, “halkın sevgilisi” gibi. Geçtiğimiz yüzyılın başında Mısır’da doğan ve kısa sürede sadece Mısır’ın değil bütün Ortadoğu’nun unutulmaz sesi haline gelen Ümmü Gülsüm için bir tanımlama bulmakta zorlanıyorum. Malumunuz, şark memleketlerinde insanlar duygusaldır. Nefretleri de aşkları da hep en uç noktalarda tarif edilir. Bu nedenle mesela siyasi yöneticiler ya çok sevilen ve yanlışları görülmeyen liderlerden ya da nefret edilen ve masalların en kötü kişiliklerinden daha kötü olduğuna inanılan insanlardan oluşur. Ortadoğu’da sanatkârlara bakış da böyledir, genellikle onlara gösterilen sevgi -özellikle halkın sevgisi- son derece içten ve hiçbir abartıdan kaçınmaksızın oluşur. Türklerde de Araplarda da durum aynıdır. Ümmü Gülsüm, bu tanımlamalar içinde sadece sesiyle değil, her yönüyle sevilen bir insan olarak, kendinden en çok söz ettiren sanatkâr hanımefendi olarak karşımızda -ölümünden yaklaşık otuz beş yıl sonra bile- dimdik durmayı başararak diğer bütün rakiplerini geride bırakan bir figürdür.

Mısır için, ya da Ortadoğu için Ümmü Gülsüm nedir?

Kendi halkının değerlerinden kendini uzak tutmayan sanatçılar, öncelikle yaşadıkları ülkenin renklerini gösterirler. Ümmü Gülsüm, bildiğiniz gibi Mısırlıdır ve en anlaşılır sözcüklerle söylemek gerekirse, sevenleri için bütün Mısır’ın her şeyidir. Mısır, Ümmü Gülsüm’ün yaşadığı 1904 - 1975 yılları arasında olağanüstü siyasi gelişmelerle karşılaşmış, bu gelişmeler zaman zaman musikide de kendini göstermiştir.

Önce İngiliz yönetimi, ardından Kral Fuad ve Kral Faruk dönemleri ve son olarak 1952 yılında milliyetçi subayların darbesi ve krallığın sonu. Bütün bunlar sadece Mısır’ı ilgilendirirken, 1948 Arap İsrail Savaşı, Sovyetlere yakın izlenen Nasır’ın bütün Arap dünyasını etkileyen Arap Milliyetçiliği politikaları, Mısır’ın Yemen ve Suriye ile kurduğu, kısa ömürlü olan Birleşik Arap Cumhuriyeti maceraları hep Ümmü Gülsüm’ün sanatının dorukta olduğu yıllarda gerçekleşen olaylardandır.

Krallık döneminde zirvedeki sanatçı olan Ümmü Gülsüm, Nasır döneminde de yine bir numara olarak en üstteki yerini korumuştur. Ümmü Gülsüm’ün Ortadoğu’da simgeleşmesi onun sesinde ve müziğinde halkın kendisini bulmasıyla olmuştur. Yani bence Araplar Ümmü Gülsüm’ün yorumlarında kendilerini özdeşleştirmişlerdir. Okunan şarkılarda “kendilerinden bir şeyler” değil tarihin Araplara yüklediği “kendi her şeylerini” adeta yeniden bulmuşlardır.

Peki hocam, hep merak ederim. Malumdur ki, taşradan gelip, meşhur olup, her kesime şarkılar söyleyen sanatçılar ülkemizde de birçok örneğiyle mevcut. Ama Ümmü Gülsüm gibi devlet erkânınca sevilen, siyaseti etkileyebilecek kadar güçlü bir duruşu olan bir sanatçımız yok. Belki bunun başka emsali de yok. Yani Libya’da planlan bir devrim bile Ümmü Gülsüm konseri sebebiyle ertelenebiliyor. Bu etkinin bu gücün izahı nedir? Ve neden Ümmü Gülsüm gibi bir sanatçımız yok, ya da varsa kimdir?

Şimdi tabi Türkiye’de de devlet yöneticilerimiz tarafından sevilen Safiye Ayla, Münir Nureddin Selçuk, Zeki Müren gibi çok saygın seslerimiz vardı, hala da başka saygın gerçek sanatkar isimlerine sahibiz. Ancak Ümmü Gülsüm’ü Araplara sevdiren birkaç önemli özelliği izninizle belirtmek istiyorum; öncelikle Gülsüm fakir bir köylü ailenin kızı olarak Kahire’ye geldiğinde sesiyle dikkati çekmesi uzun sürmedi. Mısır Kraliyet ailesiyle yakınlaşacak kadar sanatında başarı gösterdiğinde bile basit, köylü geçmişini inkâr etmedi. Hatta ilginçtir, bir röportajında -çok özetle- Gülsüm, “…zenginlerin yanında kendisini onlara yabancı hissettiğinden başlangıçta onlardan korktuğundan ancak -sanatında doruğa yükseldikçe- onların kendisinden korktuğundan…” bahseder. Gülsüm’ün gücünün bir yönü buradan gelmektedir, Mısırlı bir köylü de onu çok severek dinler, Mısırlı bir aristokrat da. Araplar kendilerinden biri olarak kolayca benimsemişlerdir Gülsüm’ü.

Musikisiyle, tavrıyla, yaşamıyla, sade duruşuyla tipik bir Arap’tır. Kur’an okumayı öğrendiği babasının, Simbilaveyn eyaletinde Tamay Az Zahayra köyünün imamı olması, Gülsüm’ün güçlü itidakı olan bir müslüman olarak yetişmesinde önemli bir basamaktır. Gülsüm kendi halkını bilmektedir, Gülsüm halkından biridir, Gülsüm iyi bir müslüman ve milletine bağlı bir Araptır. Gülsüm’ün etkilediği coğrafyaya bakalım; Fas’tan Irak’a, Türkiye’den (evet Arap ülkesi olmamasına rağmen Türkiye’yi de bu etkilenmenin içine yerleştirmek istiyorum) Yemene kadar her yerde dinlendi.

Politik olarak durduğu nokta, zamanın kralları ile olan yakınlığı ne derecedir?

Şimdi, Kral Faruk döneminde özellikle Mısır Sarayı ile çok iyi ilişkiler içinde olduğunu biliyoruz. Kral Faruk’un doğum gününde şarkılar okuyor, Kral Faruk onun konserlerine gidiyor. Ancak 1952 darbesinden sonra, iktidara gelenler Mısır’ın Krallık sembollerini birer birer yok etmeye çalışıyorlar. Mesela Mısır bayrağı yeşil zemin üzerine hilal ve üç yıldızdı, bu değiştiriliyor ve Arap milliyetçilerinin renkleri olan kırmızı siyah ve beyaz renkli yeni bayrak kabul ediliyor, Ümmü Gülsüm konserleri radyoda yasaklanıyor. Ancak bu rahatsız edici durum kısa süre sonra olaydan haberdar edilen bizzat Cemal Abdünnasır’ın müdahalesiyle düzeltiliyor ve Ümmü Gülsüm’ün bütün Ortadoğu’yu saran her ayın ilk Perşembe gecesi gerçekleşen muhteşem konser yayınları yeniden başlıyor.

Bir yandan Aristokrat sınıfıyla iyi ilişkiler içinde bulunan bir sanatçı, aynı zamanda halk tarafından da nasıl bu şekilde sevilebiliyor?

İşte tam da bu nedenle Ümmü Gülsüm “kralcı” ya da “Arap milliyetçisi” diye sevenlerince nitelendirilir. Aslında Mısır’da “Kralcı” ya da “Arap milliyetçisi” olan onun dinleyicileridir, halktır. Oysa Gülsüm, her ikisi de değildir. İşte bu yüzden halkının sevgilisi olmuştur. Evet, Kral Faruk döneminde saraya yakın durduğunu biliyoruz ama halktan uzak değildi ki? Nasır döneminde İsrail karşısında Mısır’ın aldığı utanç verici yenilgilere karşı dururken ülkesinin ve halkının ayaklar altına alınan ulusal onurunu bütün gücüyle Arap memleketlerinde verdiği konserlerle Ümmü Gülsüm ayağa kaldırmadı mı? İslam geçmişini inkar etmeyen, Arap kimliğine sahip çıkan birisiydi o kadar! Ancak politikadan her zaman uzak durduğu da bilinmektedir. Ümmü Gülsüm’ün politik görüşünü ben öğrendiklerimle ancak şöyle özetleyebilirim; Ümmü gülsüm, gerçek bir vatanseverdi.

Safiye Ayla’nın anlatımıyla, Ümmü Gülsüm’ün bulunduğu meclise başka bir sanatçı bayanın girmesi neredeyse mümkün değilmiş. Ümmü Gülsüm’ün kendini ulaşılmaz kılması mı denir artık buna bilemiyorum lakin köyden gelip meşhur olan birinin bu tür kaprislerinin sebebi daha sonraları değişmiş olabileceği anlamına gelmez mi? Sıkı bir Ümmü Gülsüm hayranı olarak ve affınıza sığınarak açık açık sorayım. Ümmü Gülsüm kaprisli birisi miydi?

Hakikaten sorunuz çok güzel, Safiye Ayla’nın anılarında Kral Faruk’la ilgili geçen olay, aynen belirttiğiniz gibi, Safiye Ayla tarafından kaleme alınmıştır. Ancak iki hususa dikkat etmek gerekiyor, ilki hatıratın güvenilir olup olmadığı konusudur, yani kadife sesli Safiye Ayla’nın bilgileri yazarken Ümmü Gülsüm’e bir sanatçı kıskançlığıyla yaklaşıp yaklaşmadığı ya da olaylarda abartılı bir üslup kullanıp kullanmadığı üzerine de düşünülmelidir. Ancak “Ümmü Gülsüm kaprisli miydi?” dediğiniz sorunuzun ikinci kısmına gelirsek azizim, benim edindiğim izlenim, durduğunuz yere göre değişen bir cevap vermeyi gerektirir.

Bir defa sanatçı kaprissiz olmaz. Sanatçı, sokaktaki insan gibi düşünmez, olaylara aynı pencereden bakmaz ve kendisinden bu beklenmez de. Ancak burada sanatçımız için kastettiğim şey “küçümseme” değil “farklı pencereden bakış”tır. Yorucu tekrarların yapıldığı konser öncesi provalar insanı strese soktuğu gibi, halkın karşısında donemin imkanları düşünüldüğünde, tamamen canlı ve orkestranın önünde bir tek Gülsüm’ün sesine yüklenen büyük beklentinin nasıl bir gerilimi sanatçıda doğurduğu acıktır. Bunların sonucunda sanatçının hali “kapris” diye nitelendirilebilir mi hiç sanmam.

Peki hocam. Ümmü Gülsüm denilince, sevenler ve dinleyenler en azından babasının hafız olduğunu, Ümmü Gülsüm’ün küçükken Kur’an kıraatıyla okumaya başladığını bilirler. Kur’an-ı Kerim kıraatıyla başlayan bir süreç; ilahi, kaside ve sonrasında aşk şarkılarıyla devam etmiş. Ümmü Gülsüm’ü farklı kılan bu süreç olabilir mi? Ya da babasının ne gibi katkıları olmuştur Ümmü Gülsüm’e?

Musiki hayatında Gülsüm’ün kasideleri ya da aşk şarkılarını karmaşık bir sırlamayla okuduğunu biliyoruz. Ama çocukluğunun geçtiği yerlerde Ramazanda -kızların ortalıkta şarkı söylemesi hoş karşılanmadığı için- babasının komşu köylerde henüz çocukken Ümmü Gülsüm’e erkek kılığında ilahiler, kasideler okutması ve Kur’an okumayı öğretmesi sanatçının sesinin gelişiminde ve daha önemlisi musiki zevkinin şekillenmesinde kuşkusuz önemlidir. Üstelik babası İbrahim Seyid el Baltacı’nın Gülsüm’ün hayatına yön veren en önemli katkısı, kızının sesinin güzelliğini fark ederek onu Kahire’ye götürmesidir. Gerçekten düşündüğünüz zaman bu fakir bir köy imamı için büyük bir risktir. Çünkü Mısır sanat dünyasının kalbi olan Kahire’de bir kızın, üstelik güzelliğiyle dikkat çekmeyen bir kızın başarısız olma ihtimali hiç de az değildi.

Evet, kesinlikle bir köy imamının böyle şeye kalkışması cesaret isteyen bir iş. Peki Perşembe akşamları diye bir şey var Mısır için. Perşembe akşamları, radyo ve ıssız sessiz Mısır sokakları… Ben biraz da Perşembe akşamları ülkemizde milleti ekran başına kilitleyen böylelikle Perşembe geceleri ıssız sokakları rahat gezmenin zevkini bize tattıran Kurtlar Vadisi dizisini hatırladım. O dönemde Perşembe akşamlarının önemi neydi ve yazdıklarınızdan malumat edinerek soruyorum, Ümmü Gülsüm’ün meşhur olmasının sebebi biraz da radyonun etkisi denebilir mi?

Muhakkak! Mısır Ulusal Radyosu Ümmü Gülsüm’ün bir efsane olmasında birinci etkendir. Şöyle özetlemek gerekirse, Mısır Radyosu’nda konserler vermek üzere Ümmü Gülsüm 1937 yılına bir anlaşma imzalar. Buna göre her ayın ilk Perşembe -eski dilde Cuma- gecesi Mısır Radyosu sanatçının konserlerini canlı olarak yayınlayacaktır. Bakın burada ilginç bir durum var. Konuşmamızın başında belirttiğimiz halktan kopmayan sanatçı kimliği burada bir kez daha ortaya çıkıyor. Ümmü gülsüm konserleri çok da ucuz olan konserler değil. Plakları satılıyor, değişik firmalardan dolan plakları var. Ama işte bu da ucuz bir zevk değil. Gramofon gerek filan, halk kahvehanelerde dinleyebiliyor ya da zengin komşuların evlerinde. Herkeste yok.

Genel olarak dinleyici kitlesine baktığınızda her kesimden çok sayıda insan var. Şimdi bu canlı yayınlanan radyo konserleri, Gülsüm’ün sesini, belki sadece sinemalarda oynayan filmlerinden tanıyan ya da hasbelkader bir kez konserde dinleyenleri ya da plaklarından sesine hayran olanları çok memnun ediyor. Düşünsenize İstanbul’dasınız Gülsüm’ün canlı performansını radyodan dinleyebiliyorsunuz. Şam’dasınız Kahire’yi duyabiliyorsunuz, o dönemin şartlarında olağanüstü bir şey bu. Yeri gelmişken Türkiye’de eski kuşaklar Ümmü Gülsüm’ü gayet iyi tanır. Bunu çok kısaca anlatmadan geçemeyeceğim, bir defa Perihan Altındağ Sözeri, Münir Nureddin Selçuk gibi büyük Türk sanatkarların Mısır’a gittiğini Ümmü Gülsüm’le, Muhammed Abdülvahab’la ahbap olduklarını dönemin yayınlarından biliyoruz. Gülsüm’ü Türkler öncelikle radyo ile tanıyor, bu Kahire Radyosu yayınları Türkiye’de birçok evden klasik makamlara uygun musiki yayınları nedeniyle tercih ediliyor. Ardından Mısır filmleri furyası başlıyor ki bu filmlerde de Ümmü Gülsüm yine Türk sinemalarında şarkılarıyla boy gösteriyor. Tabi plakları da unutmamak gerekir, özellikle Ümmü Gülsüm’ün ününe ün katan “Inta Omri” (benim ömrümsün) şarkısının plağı Türkiye’de de çıkıyor.

Ümmü Gülsüm’ün oynadığı filmler demişken hemen sorayım. Bir dönem Türkiye’de yasaklanmış bu filmler. Ümmü Gülsüm ile olan alakası neydi bu yasaklamanın?

Konuşmamızın başında Ortadoğu’da Ümmü Gülsüm’den etkilenen ülkelerin isimlerini söylerken Türkiye’yi vermemin bir nedeni buydu. Özellikle otuzlu ve kırklı yıllarda içinde bulunduğumuz bölgeyi kasıp kavuran Mısır Filmlerinin belli başlı bazı özellikleri vardı; öncelikle bu filmlerde başrol oynayanlar Muhammed Abdulvahab, Ferd el Atrash, Asmahan (Emel el Atrash) gibi, aynı zamanda tanınmış bestekâr / şarkıcılardı. Bu sanatçılar, bilaistisna bütün filmlerde bol şarkı okuyorlardı. Ortadoğu piyasasına savaş nedeniyle Amerikan filmleri de gelmez olunca, Mısır filmleri kısa sürede piyasayı ellerinde tutar hale geldiler. Filmler, çok sayıda şarkılar okunmasının yanında konu olarak sonsuz acılarla dolu aşk hikâyelerini anlatıyordu.

Türk sinema seyircisi içinse Mısır filmlerinin taşıdığı başka özellikler vardı. Filmler Arapçaydı, şarkılar klasik Türk sanat musikisinde de kullanılan kulağa yabancı olmayan makamlarda okunuyordu, bu filmlerde bol dini motifler de görüntüler içinde yer alıyordu. Bunları Arapça ezan, fes, çarşaflı peçeli kadın görüntüleri ve benzerleri diye sayabiliriz. Kaldı ki bazı Mısır filmlerinin konusu doğrudan İslami olaylarla ya da Arap tarihiyle ilgiliydi, “Rabia” ya da “Selahaddin” filmlerinde işlendiği gibi…

Mısır filmlerinin İstanbul sinema piyasasındaki etkisinin büyük olduğunu o dönemdeki ilanlardan ya da dergilerden izlemek kolaydır. Ancak bu Arapça filmlerin başına dönemin İçişleri Bakanlığının garip bir müdahalesi oldu. Mersin, Adana gibi Arap nüfus barındıran yerleşimlerde halkın Türkçeye ilgisinin azalabileceği bahanesiyle söz konusu filmlerin sinemalarda Arapça gösterimleri yasaklandı. Ümmü Gülsüm’ün oynadığı altı film de bundan nasibini aldı. Yasak sadece film gösterim diline değil, şarkılara da gelince Türk Sanat Musikisi bestekâr ve icracıları ki aralarında Selahaddin Pınar, Müzeyyen Senar gibi büyük isimler vardır, o dönemde Arap filmlerine birçok Türkçe kayıt yaptılar. Mısır filmlerinin etkisi o kadar büyük oldu ki Türk sinemacıları aynı biçimde filmleri kısa sürede Türk izleyicisinin önüne sürdüler. Bol şarkılı bol gözyaşı dökülen ağdalı aşk hikâyelerini anlatan Türk filmlerinin asıl kökeni Mısır filmleridir.

 Anladığım kadarı ile Mısır için müzik bambaşka bir şey. Ümmü Gülsüm gibi bir cevher başka bir coğrafyada ortaya çıkabilir miydi? Burada Mısır’ın ve Arap müziğinin etkisi nedir?

Müzik, Mısır için değil Ortadoğu coğrafyası için çok önemli. Mısır, Arap ülkeleri içinde nispeten diğerlerine göre ileri ve Nasır’la birlikte de lider olan ülkedir. Bu büyük ülkede Ümmü Gülsüm ile birlikte birçok başka musiki yorumcusu da vardı, Muhammed Abdulvahab, Leila Murad gibi… Ancak Mısır’da plak şirketlerinin bulunması, daha önemlisi sinema endüstrisinin gelişkin olması Kahire’yi bir başka açıdan da diğer Arap ülkelerindeki müzisyenler için cazibe merkezi haline getiriyordu. Bu yüzdendir ki Ferid el Atrash (Lübnanlıdır) ve kız kardeşi Emel el Atrash (Asmahan adıyla ünlenir) gibi Mısırlı olmayan sanatçılar da muhakkak Kahire’ye gider ya konserler verir ya da filmlerde rol almak için uğraşırlardı. Bir anlamda Ortadoğu musiki piyasasının en güçlü merkezlerinden biri hatta merkezi Kahire’ydi demeliyiz.

Ümmü Gülsüm’ün sanatında ulaştığı başarıya değişik müzik dallarında ulaşan isimler vardır, “kaldırım serçesi” Edith Piah ya da soprano Maria Callas gibi. Ancak ben Gülsüm’ün halkla muhteşem bütünleşmesindeki başarıya ulaşan başka bir şarkıcı bilmiyorum.

Peki hocam. Merak ettiğim bir şeydir, Arapça, müzik dili olarak diğer dillerden farklı mıdır, ya da önde midir? Daha net sormak gerekirse sizce müzik açısından Arapça dilinin yeri nedir?

Arapça bilmeyen biri olarak sadece şunu söylemek isterim; Arapça ve Latince, bir tanımlama ya da anlatım yapılırken belirtmek istediğinizi en ayrıntılı biçimde anlamlandırabileceğiniz kadar çok sözcük sayısına sahip dillerdir. Dolayısıyla aşkı anlattığınız sözcüklerde de kendinizi iyi ifade edecek sözcüklerin bu dillerde bulunması doğaldır. Kaldı ki Kuran-ı Kerim’in Arap dilinde olması bu dilin sözcük sayısının çoğalıp anlatım zenginliğinin doruğa çıkmasında en önemli etken olduğu unutulmamalıdır.

Biliyoruz ki Ümmü Gülsüm birçok şairin şiirini, bestekârın bestesini yorumlamıştır. Peki, kendi besteleri var mıdır?

Çok az sayıda bildiğimiz olmakla birlikte evet var. Eğer kayıtlı olarak soruyorsanız eğer yanılmıyorsam bir şarkının bestesi ona aittir.

Ümmü Gülsüm’ü sanatçı kişiliği ile tanıdık. Ben daha özel şeyleri kurcalamak istiyorum. Merak ediyorum mesela, Ümmü Gülsüm’ün çocukları oldu mu, neleri severdi, nelere gülerdi, nelere ağlardı. Sizden böyle kitaplarda bulamayacağımız nadir şeyleri de kopartalım istiyorum hazır yakalamışken. Buyurun efendim?

Şimdi hay hay azizim, bildiklerimi aktarmaya çalışayım, Ümmü Gülsüm’ün Kral Faruk’un amcası Şerif Sabri Paşa ile bir aşk yaşadığı biliniyor. Hatta Şerif Sabri Paşa’ya Gülsüm’ün büyük bir aşk beslediğini yazanlar var. Ancak evliliğe doğru giden bu ilişkiye Saray’ın -Ümmü Gülsüm aristokrat olmadığı için- sıcak bakmadığı ve doğrusu bu ilişkinin yürümediği de bir gerçektir. Ardından Ümmü Gülsüm, uzun yılları kimseyle evlenmeden geçiriyor. Ancak sonunda Mısırlı büyük şair ve birçok Gülsüm şarkısının söz yazarı olan Ahmed Rami’nin tanıştırmasıyla, kendisi gibi Mısır deltası köylerinden gelen Dr. Hasan el Hifnavi ile evleniyor. Ancak çiftin çocuğu olmuyor.

Çok güler yüzlü biri olduğu yakın çevresindekilerin anlattığı bir şey olduğu gibi bunu konserlerinde dinleyicileriyle kurduğu diyaloglardan da anlayabilirsiniz.

Peki hocam. Son olarak bizlere tavsiye babında Ümmü Gülsüm hakkında Türkçe kaynaklar önerebilir misiniz? Ve tabi ki birde yeni dinleyecekler için tavsiye şarkılar…

Memnuniyetle şunu söylemek isterim ki Türkiye’de Ümmü Gülsüm dinleyicilerinin sayısındaki artış Arap müziği ve Ümmü Gülsüm üzerine yayınların da çoğalmasını beraberinde getiriyor. Nazareth Orkestrası’nın verdiği konserler Ümmü Gülsüm’e ilgiyi de sanırm arttırıyor. Bağlam Yayınlarından 2008′de yayınlanan, Doc Dr Nilgün Doğrusöz ve Cem Ünver tarafından Türkçemize kazandırılan Ümmü Gülsüm konusunda çok önemli bir kitap var: Dr Virginia Danielson’un “Mısır’ın Sesi Ümmü Gülsüm” adlı kitabı. Bu çalışmayı Ümmü Gülsüm’le ilgilenen ya da onu dinleyen herkese önemle tavsiye ederim. Söz konusu kitabın okura sunduğu bilgiler, Ümmü Gülsüm’ün sanatını tanımak açısından oldukça önemlidir. Genel olarak Arap müziği üzerine Serdar Aygün tarafından Türkçeye çevrilen Ayrıntı Yayınlarından 2007′de çıkan A.J. Racy’nin “Arap Dünyasında Müzik” kitabı gerçekten önemli bir yayın olarak görünüyor. Internetteyse naçizane kendi sitemi

(http://www.ummugulsum.com) sevenlerin ilgisine Ümmü Gülsüm konusunda ilk ve en geniş kapsamlı Türkçe internet sitesi olarak sunmuştum.

Aslında azizim biliyor musunuz gerçekten çekindiğim şey Ümmü Gülsüm şarkılarından tavsiyede bulunmaktır. Üç yüze yakın besteyi yorumladığı düşünüldüğünde Ümmü Gülsüm’ün okudukları arasından seçmek gerçekten zordur. Ancak “Gülsüm’ü anlamak için mutlaka dinlenmelidir” diye belirlediğim şarkılar, onun musikide çıktığı üst seviyenin ve benzersiz sesiyle ulaştığı başarılı yorumlarının anlaşılması için “Inta Omri (sen benim ömrümsün)”, Rubaiyyat el Hayyam (Hayyam’ın Rubaileri) ve El Atlal (en güzel anlamı “sevgiliden geriye kalan hatıralar”) ve tabi Ümmü Gülsüm’le ortaya çıkan “Tala al Bedru Aleyna” (Ay Doğdu Üzerimize) ‘dır.

Arada sırada Ferid El Atrahs’ın ve Ashmahan’ın adı geçtikçe farklı sorular sorup konuyu saptırmamak için kendimi zor tuttum hocam. Size çok teşekkür ediyorum. İnşallah farklı sanatçılardan da muhabbet imkânı buluruz. Son olarak Ümmü Gülsüm hakkında söylemek istediklerinizi alıp nokta koyalım. Zira sizi fazla yorduk, kusura bakmayın. Buyurun.

Estağfirullah, asıl ben Ümmü Gülsüm’e olan ilginiz için bütün samimiyetimle sonsuz teşekkürler ederim. İnşallah bu benim için çok güzel sohbet, unutulmaz Ümmü Gülsüm’ün sesinin ve müziğinin lezzetine varacak yeni dinleyiciler için bir vesile ve eskiden beri dinleyicileri olanlara da yeniden dinlemeleri için küçük bir anımsatma olur.

Murat ÖZYILDIRIM (ma) Mersin Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Latince Okutmanıdır. Ümmü Gülsüm üzerine çeşitli dergilerde yayınlanmış birçok yazıları vardır. İyi bir Ümmü Gülsüm dinleyicisi olmasının yanı sıra Ümmü Gülsüm hakkında derin bilgiye sahiptir. 

(Abdullah Kibritçi sordu, Murat Özyıldırım anlattı, Merve Büşra Bozcu derledi, toparladı.)

www.dunyabizim.com da yayımlanmıştır

Bu Yazıyı Paylaşın

Kitabında vahşet yazanlar, bu hayvandan azıtma yarı insanlar, sevgili orospu çocukları, saygıdeğer israil dölleri vahşet saçmaya devam ederken, burada Türk milleti elinden geldiğince yardım etmeye Filistin’e yardım göndermeye çalışırken ve bir yandan da israil mallarını boykot ederken…

İnsan sevgisiyle dolup taşmış, hak hukuk gözetmeye çalışan, aman çok beyefendi bazı geri zekalılar: “Eh tamam anladık, boykot falan, israil sana yuh olsun, yazık yavrulara ama” “eee ama şey, masum Yahudilere de saldırmayalım yahu, onların da hakkını gözetelim, Filistin’e yardım eden Yahudiler bile var canım” tadında mıymıntı, sümsük laflar ediyorlar.

Beynini bir kanguruyla takas etmiş Ahmet Hakan geçenlerde buna benzer laflar etmişti. “Bu ne öfke canım, masum Yahudiler de var canım, bööö canım hööö canım” gibi…

Şimdi Haber7 de bir yazı okudum. Yaşar İliksiz abi yazmış. Yazının başlığı “İnadına Yahudi’den Alışveriş” 

Özetle şöyle diyor: “Tabi ki İsrail’in yönetim kadrosuna maddi destek sağladığı bilinen şirketlerden alış veriş yapmak Filistin’de yaşanan katliama ortak olmaktır. Tabi ki “Ermeni soykırımı” iddiasını dünyaya kabul ettirmek için çaba sarf eden Ermeni şirketlerine katkı sağlamak ahmaklıktır. Ama… İşin bir de ama kısmı var be kardeşim… Siyonistlere para kaptırmayalım derken namuslu Yahudi vatandaşlarımızı açlığa mahkum etmek hangi Müslümanın vicdanına sığıyor?”

Zaten ama kısmı olmazsa olmaz. “Tamam israil çocukları falan öldürüyor ama orada masumlar da var canım” vs. gibi laflar edecek konumda mısın lan sen. Yahu sanki israili sarmışız birazdan içeri girip alayının boğazlarını kesip, boğazlarının kesik kısmını da duvara sürtüp duvarlara Yahudi kanıyla kahrolsun israil yazacağız. Sanki Yahudileri toplamışız, birazdan teker teker burunlarından içeri silikon sıkıp beyinlerini donduracağız. Sanki suçlu Yahudilere boykot uygularken suçsuzları fark etmeden katledeceğiz. Yanlışlıkla onların da üzerine basıp böcek gibi ezeceğiz.

Allah aşkına bizim böyle bir konumumuz mu var. Böyle bir durum yokken, böyle bir ihtimal de çok uzakken öfkemizi büyütmemizin önüne engel olarak koyduğunuz bu cümleler neyin nesi. Dedelerimiz İstanbul’u fethederken kimi katletti. Hangi Müslüman bir yahudiye haksızlık yapacak peki şimdi. Düşünsenize israilin hüküm sürdüğü toprakları fethetmişiz. Böyle bir haldeyken hangi sağlıklı bir Müslüman bir Yahudi bebeği öldürür ki? Elinde imkan varken yapamacağı şey için imkan olmadığı halde yapmamasını istemek ne büyük bir gaflettir. Ki yapılmak istense dahi elde öyle bir imkan yok. Peki bu tarz cümleler kuranların gayeleri nedir? Ya bunlar cidden geri zekalı, hak hukuk gözetelim derken saçmalıyorlar, ya da bu öfke dindirme eylemini bilinçli olarak yapıyorlar. Yani Yahudi mantığına hizmet ediyorlar.

Yapılan şeye bakar mısınız. Öfkemizi dalga dalga büyütmemizi istemiyorlar. Milletin öfkesine, küfrüne set çekiyorlar. Ne mıymıntı herifler bunlar anlamadım ki. Bırakın çatır çatır küfredelim ve öfkemizi dinç tutalım. Korkmayın geri zekalılar, hak hukuk gözetmek zaten İslam’ın kitabında yazar. Bir gün israil topraklarına tank tüfek girersek yeniden hatırlatırsınız ve o zaman cidden makbule geçer. 

Bu Yazıyı Paylaşın

Kirpiklerime sürdüğüm badem yağı, bozama kattığım leblebi, dolabın kırık kapakları, söylesene güzelim neredeyim ben, bulamadım kendimi. Bulamadım ve karıştı cümlelerim, afilli üsluplu şeylerin yapmacılığından uzak, merhaba deyip gece sabahın dudaklarından öperken, şimdiki zamandan uzak…

Anlatamıyorum, anlatamıyorum, anlatamıyorum olum işte anlatamıyorum. Nefes almama yardımcı olmak istiyorsanız bu işi koro halinde yapmalıyız. Hep birden nefes alalım, verelim, alalım, verelim.

Kimseyi geride bırakmayalım, nefes alalım hep birlikte, hep birlikte verelim.

Olum ben bunları sabahı zor gelen gecelerde topladım. Bu içimdeki karmaşayı, bu boğazlarıma demirden bir düğüm olup kurulan… Neyse ulan…

Nefis sigara içerim, ne yazık ki hala diyaframdan nefes alıp vermeyi öğrenemedim. Uzak diyarların şarkılarını ezberleyip eşlik etmeyi ne çok isterim bilirsiniz. Ve yine bilirsiniz ki yazı sürüp gidecek ve bitecek, bittiğinde hiçbir şey anlatmamış olacağım. Ben buna “zihnimin etrafında tavaf etmek” diyorum. Öylece, etrafında dönüp durarak, ona dokunmadan, yaklaşmadan, belki korkarak, belki acıdan… Tavaf etmek, dönmek… Sonra çemberi genişleterek çaktırmadan kaçmak…

Gıcık olurum bilirsin böyle yazılara, derdini anlatamayan cümlelere. Ama derdim derdimi anlatmak değil zaten. O yüzden biraz… Her neyse, işte bunun adı istisna…

Haydi bir daha, hep birlikte, alalım, verelim, alalım, verelim. Ellerimizi çırpalım, nefes alalım, verelim… Birazdan bir şarkı başlayacak, herkes hazır olmalı… Birazdan parlak bir gecede, lacivert bir gökyüzünün altında, bir dağın tepesinden izlerken doğayı, ormanı ve ağaçları, topraktan yeri titreterek bir tını fırlayacak. Alacak bir sarmal, bir girdap, bir rüzgar seni. Evet ulan öyle, işte o filmlerdeki gibi. Ellerin havada, döneceksin, uçacaksın, duracaksın, coşacaksın.

Gitmeme yardımcı olmak istiyorsanız daha hızlı el sallayınız. Bilirsiniz o şekilde güle güle demek, terminallerde yaşar. El sallayarak güle güle demek gibiyim dersem, bir şeyler anlatmış olurum diye korkuyorum. Gecenin bir vakti, aha be işte tam şimdi, aklıma kuru dut yemek geldi. Komşumuz Hatice ablanın kızı Ayşegül abla geldi. Ki ben henüz yedi-sekiz yaşlarındaydım. Evde kimsenin olmadığı vakit kek yapmak istedik.  İlk yaptığımız kek ilk yaktığımız kek olmuştu ve o zamanlar öğrenmiştim yanık bir keki nasıl çaktırmadan yok edebileceğimi. O zamanlar… elbet garip zamanlar, arkadaşlarım benden 4-5 yaş büyük ablalardı. Onların sırlarını bilirdim, sinema aralarında o çocuk masumluğuyla içilen sigaraları ben bilirdim sadece, anlamadığım düşünülerek yapılan o konuşmaları. Ah ulan, aşka gelip şarkı kasetlerini yakmaları, ilahilere dadanmalarını, ilk başörtü takışlarını… Biraz kızların arasında yetişmiş olabilirim ama kız gibi yetişmedim. Olum bu konu çok derin lan, burada anlatacak çok şey var, bunun için özel yazmak lazım. Hem anlatılası kolay şey değil. Şunu da söyleyeyim Ayşegül abla sıradan bir kız değildi. Parka girdiğinde en serseri çocuklar bile toz olurdu. Bir çok erkek çocuk annesi, şikayet için kapıya gelirdi. Çünkü onları salıncaklara çakar ya korkutur ya döverdi. Aslında bunları anlatmak için içimde şiddetli bir istek var, ama anlatmamalıyım… En azından şimdilik…

Nerden geldik be bu konuya. Kuru dut demiştim, evet. Sabaha karşı kimin aklına kuru dut gelir ki. İyi ki aşermek gibi bir durumum yok ve iyi ki yanımda bir şişe boza var.  Allah’ım aklıma mukayyet ol…

Taıkıdın da taıkında da taıkıdın. Ta ta ta taıkıdın.

Tamam dostum, yakında gezip boza içeceğiz, santur bakacağız. Mephisto’yu soyma planları yapacağız.

Tamam canım, yakında bir yolculuğa çıkacağız, istediğin o arabanla, uzaklara yollanacağız, büryan yiyeceğiz.

Tamam arkadaşım, yakında umreye gideceğiz, ben anlatıp duracağım, döneceğiz, ışığa boğulacağız, al-baik yiyeceğiz.

Tamam sevgilim, yakında çiftliğin bahçesinde bir gece salıncakta sallanacağız, veranda da çay içip ateş böceklerini izleyeceğiz.

Tamam anneanne… tamam… yakında öleceğiz…

Yalnız… Şimdi biraz nefes alalım, beraberce, alalım verelim, kimseyi geride bırakmayalım… Nefesi daralanlara yer verelim, ölenlere yol…

Bu yazıyı rastgele girip okuyan biri tüm bu anlamadığı şeylere saçmalık diyecektir, biliyorum. Özellikle takip edenler, (bilmem var mı) merak edenler, biraz olsun hak verirler diye umuyorum. İtiraf etmeliyim, evet içimde çok şey topladım, biriktirdim ve bu aralar bolca bunalıyorum. Her gün birkaç defa tokamı kaybediyorum. (söylemiştim bana bunun siyahı lazım)  Ne mi alakası var? Hiiç, sadece kendimi tiye alıyorum…

İçimdekileri bir şarkı yapsaydım sanırım böyle bir şey olurdu. Buyurun Vas dinleyin. Dinleyin diyorsam boşa demem, es geçmeyin… Tamam anneanne tamam…

(yazılmamış farz edilmesi gerekenler serisinden…)

Download audio file (mandara.mp3)

Vas- Mandara 

Bu Yazıyı Paylaşın

Ben Filistin’de doğdum… Ben Filistin’de… Ben… Filistin…

Naci En Alamo’yu dinlemiştiniz değil mi? Bir de bunu dinleyin o halde…

Bu Yazıyı Paylaşın

Allah’ım! 41 saattir uyumadım, arz ederim. Uykumun gelmesini beklerken mısır patlatmayı denedim. Birilerine espri yaptım. Bunu not edin: yüksek ısıda patlayan şeylerden biridir mısır. Barut gibi değildir ama. Kapağınız varsa sorun yok. Bu sallanan kağıttan avize kapitalizmin işi mi? Patlamış bir mısır artık nasıl tohum olabilir ki. Güzelim, unutuyorum, durmadan anlatsana bana, hangi şehirlerin üstünden uçacaktık?

Hani şehirlerin önümüzdeki yüzyılda gökyüzüne kurulacağını anlatmıştım ya sana… Artık ben de inanıyorum sana anlattıklarıma.

Şifreyi çözebilmem için alfabede olmayan o harfi bulmam gerek. Hiç bir alfabe bu saçmaladıklarımı öyle eski yazdıklarım gibi edebi bir metne dönüştüremez. 

Böyle yüzlerce şarkı dinliyorum eğer yakınımda kimseler yoksa. 

Download audio file (wcll.mp3)

O derin belagatli şeyleri de ben yazmıyordum zaten. Anneannemle ortak bir çalışmanın ürünü. Annanemin haberi yok ama onunla tasarladığımız bir kaçış planı bile var. Çabucak ölüp gitmek. Anneannemle ortaklaşa yaşıyoruz. Bir gün ben uyuyorum bir gün o. 42 saattir gözüme uyku girmedi ve hala uykumun gelmesini bekliyorum. Sanırım sıra bana iki kere geldi.

Sıkıntıdan esniyorum… Arabalar geçiyor. Sanırım sabah oluyor. Ve “avast’ın yeni bir sürümü internette mevcut” Bunu o söyledi bana. O yeşil yaratık…

Tanrım, burada o kadar çok tanrı var ki… Müslüman tanrılar, kapital tanrılar, sofi tanrılar, smokinli tanrılar, kadeh kaldıran tanrılar…

Niyetimi biliyorsun. Baltayı ustaca kullanmak için talim yapıyorum. Onu hergün biliyorum. O sineği öldürdüğüm için de üzgünüm. Kocamandı ve çok vızıltılıydı.

Bunaltı… İçten bir çığlık… Gözyaşı…

Masamın üstünde bir deniz var, kül tablası ve bir kaç şehir. Diyorum ki… Öyle işte. Her zaman ki gibi… öyle… 

(yazılmamış farzederseniz sevinirim)

Bu Yazıyı Paylaşın